Alles wat je moet weten over re-integratie eerste spoor en tweede spoor

Wie zich ziekmeldt bij zijn of haar werkgever krijgt te maken met de Wet verbetering poortwachter. In deze wet staan de verplichtingen die werkgevers en zieke werknemers hebben met betrekking tot re-integratie. Gaat het ziekteverzuim langer duren omdat er meer aan de hand is, dan krijg je te maken met re-integratie eerste spoor en mogelijk ook met het tweede spoor. In deze blog leg ik uit wat dit is en hoe dit werkt.

Re-integratie

Ziek zijn betekent niet automatisch dat je niet meer kunt werken. Veel mensen zijn dan ook gedeeltelijk arbeidsongeschikt. In Nederland is het zo geregeld dat de bedrijfsarts bepaalt welke mogelijkheden je met betrekking tot arbeid (nog) hebt. Als die heeft beoordeeld welke arbeidsmogelijkheden een werknemer heeft dan is hij/zij verplicht om te re-integreren. De werkgever is op zijn beurt weer verplicht om dit zo goed mogelijk mogelijk te maken. De plannen voor de re-integratie worden vervolgens vastgelegd in een Plan van Aanpak en regelmatig geëvalueerd.

Het is voor zowel werkgevers als werknemers belangrijk om zich te houden aan de eisen die de Wet verbetering poortwachter aan de re-integratie stelt. Zomaar wat aanrommelen kan namelijk leiden tot sancties van het UWV, die de re-integratie-inspanningen toetst wanneer er een WIA-uitkering wordt aangevraagd.

Eerste spoor

Als een bedrijfsarts heeft bepaald dat er mogelijkheden zijn om te werken wordt er ingezet op re-integratie eerste spoor. In deze fase draait het om terugkeer in eigen werk, ook wel de bedongen arbeid genoemd. Soms kan men wel aan het werk in de eigen functie maar moeten er aanpassingen worden gedaan met betrekking tot de werktijden, de fysieke werkplek, klantcontact etc. Als het niet mogelijk is om te re-integreren in het eigen werk (eventueel met aanpassingen), dan moet er worden gekeken naar andere geschikte functies binnen de organisatie.

Afspraken over de re-integratie moeten worden vastgelegd in het Plan van Aanpak. In beginsel wordt gedurende het eerste jaar van de re-integratie gestreefd naar het kunnen terugkeren in de eigen functie of naar een passende functie bij de eigen werkgever.

Kortom, het doel is:

  • Terugkeer in eigen werk, anders….
  • Terugkeer in eigen werk met aanpassingen, anders….
  • Terugkeer in aangepast werk bij de huidige werkgever. (Houdt hierbij zoveel mogelijk rekening met de belastbaarheid en de bekwaamheden van de re-integrerende werknemer.)

Is het al vanaf het begin duidelijk dat bovenstaande niet mogelijk is of stagneert de re-integratie, dan moet worden uitgeweken naar het tweede spoor. Overleg met de bedrijfsarts hierover is aan te bevelen.

Tweede spoor

Re-integratie tweede spoor betekent dat de pijlen niet meer op de eigen organisatie zijn gericht maar op het vinden van werk buiten de huidige werkgever. De focus komt in het tweede jaar dus niet meer te liggen op terugkeer in eigen werk binnen de eigen organisatie maar op terugkeer in werk (in een andere passende functie) bij een andere werkgever. Een tweede spoor traject moet uiterlijk zes weken na de 52e ziekteweek worden ingezet.

Volgens rechtspraak van de Centrale Raad van Beroep mag een tweede spoor traject alleen achterwege blijven (link) als er binnen drie maanden een concreet perspectief is op het structureel kunnen hervatten van de eigen of passende arbeid bij de huidige werkgever (zaaknummer 17/6599 WIA).

Werkgevers die hier te lang mee wachten hebben in een later stadium mogelijk een probleem. Zij krijgen bij het aanvragen van een WIA-uitkering (vanaf week 88) mogelijk te maken met een loonsanctie van het UWV, waardoor ze na 104 weken ziekte maximaal één jaar salaris moeten doorbetalen en niet mogen overgaan tot ontslag. Jurisprudentie met betrekking tot het inzetten van re-integratie tweede spoor is hier duidelijk over. Wie niet op tijd een tweede spoor traject inzet, krijgt onverbiddelijk een loonsanctie.

Het is meestal de bedrijfsarts of een arbeidsdeskundige die aangeeft dat er een tweede spoor traject moet worden opgestart. Meestal gebeurt dit na de eerstejaarsevaluatie, zo rond de 52e ziekteweek. Dit wordt het opschudmoment genoemd.

Voor werknemer is het tweede spoor meestal een heftige ervaring. Zij worden immers verplicht om elders aan het werk te gaan en afscheid te nemen van de vertrouwde omgeving. Dit kan tot veel weerstand, angst en onzekerheid leiden.

Eerste en tweede spoor tegelijk

Onder bepaalde omstandigheden kan het nodig zijn om naast het tweede spoor traject ook het eerste spoor traject te laten (door)lopen. Dit kan bijvoorbeeld het geval zijn als er sprake is van toenemende belastbaarheid of gedeeltelijk herstel. Doet deze situatie zich voor? Bespreek dit dan met de bedrijfsarts en/of arbeidsdeskundige. Het UWV kan een loonsanctie opleggen als je alleen hebt ingezet op re-integratie tweede spoor terwijl er ook mogelijkheden waren in het eerste spoor.

Inkopen re-integratiebegeleiding tweede spoor

Om zo goed mogelijk te voldoen aan de regels en wetgeving is het verstandig om het tweede spoor traject uit te besteden aan een professioneel re-integratiebedrijf. Mensen die hier werken kennen de wet- en regelgeving, de arbeidsmarkt en kunnen de zieke werknemer begeleiden naar nieuw werk. De kosten voor dit soort trajecten variëren (van €1500 tot €5000 of zelfs meer) en komen voor rekening van de werkgever.

Werkgevers: ook al besteed je de re-integratie uit aan een externe partij, jij bent en blijft verantwoordelijk en aansprakelijk. Blijf dus tot het einde betrokken bij het re-integratietraject en weet wat er speelt.

Passende arbeid

Let op: een re-integratietraject tweede spoor draait niet om het vinden van een droombaan. Het draait uitsluitend om het vinden en behouden van passend werk. Werknemers zijn dus verplicht om te solliciteren op of mee te werken aan bemiddeling naar banen die gezien de vastgestelde beperkingen als passend zijn aan te merken. Wat passend en mogelijk is zal o.a. worden bepaald door een arbeidsdeskundige. De Wet verbetering poortwachter beschrijft passende arbeid als:

“Alle arbeid die aansluit bij krachten en bekwaamheden van de werknemer, tenzij die in redelijkheid niet aan de werknemer kan worden opgedragen.”

Een tweede spoor traject is dus geen outplacementtraject maar een traject gericht op werk(behoud) op basis van passende arbeid. Het doel is om zo beperkt mogelijk een beroep te doen op de sociale zekerheid (lees: een uitkering). Het is belangrijk dat een re-integrerende werknemer zich dit realiseert, want in de praktijk leidt dit nogal eens tot discussies of conflicten. Uiteraard zal een jobcoach altijd naar mogelijkheden zoeken om een baan te vinden die zoveel mogelijk aansluit bij de wensen van de werknemer, maar wettelijk gezien draait het uiteindelijk om re-integreren in passende arbeid.

Als een werknemer zijn re-integratie belemmert kan dit financiële gevolgen hebben. Zo kan de werkgever bijv. een loonsanctie toepassen. Het is belangrijk om toezicht te houden op het tweede spoor traject door bijv. regelmatig overleg te hebben met het re-integratiebedrijf.

Toetsing UWV

Als de werknemer langdurig ziek is en zich na 88 weken bij het UWV meldt voor een WIA-uitkering zal het UWV toetsen of de re-integratie-inspanningen van zowel de werknemer als de werkgever voldoende waren. Dit noemen we de RIV-toets of de poortwachterstoets. Bij het uitvoeren van deze wettelijk verplichte taak hanteert het UWV de ‘Beleidsregels beoordelingskader poortwachter’. Het zwaartepunt bij de RIV-toets ligt primair op het behaalde re-integratieresultaat. Indien nodig beoordeelt een verzekeringsarts van het UWV het sociaal medisch handelen van de bedrijfsarts.

Heeft het tweede spoor traject niet geleid tot de gewenste werkhervatting (binnen de mogelijkheden) maar hebben werknemer en werkgever zich maximaal ingespannen? Dan zal het UWV geen sanctie opleggen.

Pas na een positief oordeel over de geleverde inspanningen beoordeelt het UWV het recht op een WIA-uitkering.

Belangrijke tip

Laat een werknemer niet bij een ander bedrijf in dienst gaan voor het einde van de wachttijd van 104 weken. Oftewel, niet voordat het UWV een besluit over de WIA-aanvraag heeft genomen. Dit kan namelijk grote gevolgen hebben voor de no-riskpolis en de nieuwe werkgever. Heeft een werknemer vanuit het tweede spoor traject een baan gevonden, detacheer de werknemer dan tot het einde van de wachttijd naar de nieuwe onderneming. Waarom dit belangrijk is leg ik je hier uit!

Gratis whitepaper

Wil je meer weten over verzuimmanagement, re-integratie en de Wet verbetering poortwachter? Download dan mijn gratis whitepaper voor ondernemers en leidinggevenden (ook heel handig voor werknemers) zodat je precies weet hoe het werkt en niet voor vervelende verassingen komt te staan.

Selwyn Donia

Selwyn Donia

Bevlogen generalist op sneakers • Libido sciendi • Kennisdeler op het gebied van werk & inkomen, verzuim/re-integratie, sociale zekerheid en HR • Voormalig DJ Radio Decibel & Dolfijn FM (Curaçao)

Wellicht vind je dit ook interessant!

Vond je dit artikel interessant en wil je nieuwe blogs in je mailbox ontvangen? Abonneer je dan hieronder en ik houd je op de hoogte van actuele blogs. Geef ook aan over welke onderwerpen je nieuwe artikelen wil ontvangen. Klik hier voor de privacy verklaring.

LET'S KEEP IN TOUCH

VOLG MIJ OF VOEG MIJ TOE AAN JE NETWERK