Alles wat je moet weten over re-integratie eerste spoor en tweede spoor
Alles wat je moet weten over re-integratie eerste spoor en tweede spoor

Wie zich ziekmeldt bij zijn of haar werkgever krijgt te maken met de Wet verbetering poortwachter. In deze wet staan de verplichtingen die werkgevers en zieke werknemers hebben met betrekking tot re-integratie. Gaat het ziekteverzuim langer duren omdat er meer aan de hand is, dan krijgt een werknemer te maken met re-integratie eerste spoor en mogelijk ook met het tweede spoor. In deze blog leg ik uit wat dit is en hoe dit werkt.

Re-integratie

Ziek zijn betekent niet automatisch dat iemand niet meer kan werken. Veel mensen zijn dan ook gedeeltelijk arbeidsongeschikt. In Nederland is het zo geregeld dat uitsluitend een bedrijfsarts bepaalt welke mogelijkheden een werknemer met betrekking tot arbeid (nog) heeft. Als die heeft beoordeeld welke arbeidsmogelijkheden een werknemer heeft dan is hij/zij verplicht om te re-integreren. De werkgever is op zijn beurt weer verplicht om dit mogelijk te maken. De plannen voor de re-integratie worden vastgelegd in een Plan van Aanpak en regelmatig (elke zes weken) geëvalueerd.

Het is voor zowel werkgevers als werknemers belangrijk om zich te houden aan de eisen die de Wet verbetering poortwachter aan de re-integratie stelt. Zomaar wat aanrommelen kan namelijk leiden tot sancties van het UWV, die de re-integratie-inspanningen toetst wanneer er een WIA-uitkering wordt aangevraagd.

Eerste spoor

Als een bedrijfsarts heeft bepaald dat er mogelijkheden zijn om te werken dan wordt er ingezet op re-integratie eerste spoor. In deze fase draait het om terugkeer in eigen werk, ook wel de bedongen arbeid genoemd. Soms kan men wel aan het werk in de eigen functie maar moeten er aanpassingen worden gedaan met betrekking tot de werktijden, de fysieke werkplek, klantcontact etc. Als het niet mogelijk is om te re-integreren in het eigen werk (eventueel met aanpassingen) moet er worden gekeken naar andere geschikte functies binnen de organisatie. Een arbeidsdeskundige kan hier advies over uitbrengen.

In beginsel wordt gedurende het eerste jaar van de re-integratie gestreefd naar het kunnen terugkeren in de eigen functie of naar een passende functie bij de eigen werkgever.

Kortom, het doel is:

  • Terugkeer in eigen werk, anders….
  • Terugkeer in eigen werk met aanpassingen, anders….
  • Terugkeer in aangepast werk met een zo hoog mogelijke loonwaarde bij de huidige werkgever.

Is het al vanaf het begin duidelijk dat bovenstaande niet mogelijk is of stagneert de re-integratie, dan moet worden uitgeweken naar het tweede spoor. Het opstarten van een tweede spoor traject is onder deze omstandigheden verplicht op grond van artikel 7:658a. Overleg met een casemanager, arbeidsdeskundige of bedrijfsarts hierover is tijdig aan te bevelen.

Tweede spoor

Re-integratie tweede spoor betekent dat de pijlen niet meer op de eigen organisatie zijn gericht maar op het vinden van werk buiten de huidige werkgever. De focus komt in het tweede jaar dus niet meer te liggen op terugkeer in eigen werk binnen de eigen organisatie maar op terugkeer in werk (in een andere passende functie) bij een andere werkgever. Een tweede spoor traject moet uiterlijk zes weken na de 52e ziekteweek worden ingezet.

Volgens rechtspraak van de Centrale Raad van Beroep mag een tweede spoor traject alleen achterwege blijven (link) als er binnen drie maanden een concreet perspectief is op het structureel kunnen hervatten van de eigen of passende arbeid bij de huidige werkgever (zaaknummer 17/6599 WIA).

Werkgevers die hier te lang mee wachten hebben in een later stadium mogelijk een probleem. Zij krijgen bij het aanvragen van een WIA-uitkering (vanaf week 88) mogelijk te maken met een loonsanctie van het UWV, waardoor ze na 104 weken ziekte maximaal één jaar salaris moeten doorbetalen en niet mogen overgaan tot ontslag. Jurisprudentie met betrekking tot het inzetten van re-integratie tweede spoor is hier duidelijk over. Wie niet op tijd een tweede spoor traject inzet, krijgt onverbiddelijk een loonsanctie.

Het is meestal de bedrijfsarts, casemanager of een arbeidsdeskundige die aangeeft dat er een tweede spoor traject moet worden opgestart. Meestal gebeurt dit na de eerstejaarsevaluatie, zo rond de 52e ziekteweek. Dit wordt het opschudmoment genoemd. Het komt ook geregeld voor dat het al snel duidelijk is dat terugkeer in het eigen werk niet haalbaar is en dat er dus ingezet moet gaan worden op spoor twee.

Voor werknemers is het tweede spoor meestal een heftige ervaring. Zij worden immers op grond van de wet verplicht om elders aan het werk te gaan en moeten dus afscheid nemen van de vertrouwde omgeving. Dit kan tot veel weerstand, angst en onzekerheid leiden. Dit moet goed begeleid worden. Besteed dus aandacht aan de werknemer en geef uitleg over het inzetten van een tweede spoor traject. Veel zieke werknemers hebben namelijk het idee dat ze vanwege hun ziekzijn weggepest worden en weten niet dat een tweede spoor traject een wettelijke verplichting is.

Eerste en tweede spoor tegelijk

Onder bepaalde omstandigheden kan het nodig zijn om naast het tweede spoor traject ook het eerste spoor traject te laten (door)lopen. Dit kan bijvoorbeeld het geval zijn als er sprake is van toenemende belastbaarheid of gedeeltelijk herstel. Doet deze situatie zich voor? Bespreek dit dan met de bedrijfsarts en/of arbeidsdeskundige. Het UWV kan een loonsanctie opleggen als je alleen hebt ingezet op re-integratie tweede spoor terwijl er ook mogelijkheden waren in het eerste spoor. UWV kan in dit soort gevallen stellen dat er re-integratiekansen zijn gemist.

Inkopen re-integratiebegeleiding tweede spoor

Om zo goed mogelijk te voldoen aan de regels en wetgeving is het verstandig om het tweede spoor traject uit te besteden aan een professioneel re-integratiebedrijf. Mensen die hier werken kennen de wet- en regelgeving, de arbeidsmarkt en kunnen de zieke werknemer begeleiden naar nieuw werk. De kosten voor dit soort trajecten variëren (van €1250 tot €5000 of zelfs meer) en komen voor rekening van de werkgever.

Werkgevers: ook al besteed je de re-integratie uit aan een externe partij, jij bent en blijft verantwoordelijk en aansprakelijk. Blijf dus tot het einde betrokken bij het re-integratietraject en weet wat er speelt.

Passende arbeid

Let op: een re-integratietraject tweede spoor draait niet om het vinden van een droombaan. Het draait uitsluitend om het vinden en behouden van passend werk. Werknemers zijn dus verplicht om te solliciteren op of mee te werken aan bemiddeling naar banen die gezien de vastgestelde beperkingen als passend zijn aan te merken. Wat passend en mogelijk is zal o.a. worden bepaald door een arbeidsdeskundige. De re-integratiebegeleider zal vervolgens naast een persoonsprofiel een zoekprofiel opstellen.

Het Burgerlijk Wetboek beschrijft passende arbeid als:

“Alle arbeid die aansluit bij krachten en bekwaamheden van de werknemer, tenzij die in redelijkheid niet aan de werknemer kan worden opgedragen.”

Een tweede spoor traject is een traject gericht op werk(behoud) met passende arbeid (ook wel gangbare arbeid genoemd) als uitgangspunt. Het doel is om zo beperkt mogelijk een beroep te doen op de sociale zekerheid (lees: een uitkering). Het is belangrijk dat een re-integrerende werknemer zich dit realiseert, want in de praktijk leidt dit nogal eens tot discussies of conflicten. Er wordt zoveel mogelijk rekening gehouden met wensen en behoeften, maar uiteindelijk draait het om het vinden van werk dat passend is.

Scholing kan een belangrijk onderdeel zijn van re-integratie eerste of tweede spoor, zeker als scholing leidt tot duurzame arbeidskansen. Als een werknemer eenzijdige werkervaring heeft of beperkt geschoold is kan dit zijn kansen op de arbeidsmarkt beperken. Met scholing kunnen die kansen worden vergroot, zeker als er geschoold wordt voor een kansrijk beroep. Het volgen van een opleiding tijdens spoor twee ontslaat een werknemer niet van zijn plicht om te solliciteren. Scholingskosten die horen bij een re-integratietraject mogen bij ontslag niet van de transitievergoeding worden afgetrokken!

Als een werknemer zijn re-integratie belemmert kan dit financiële gevolgen hebben. Zo kan de werkgever bijv. een loonsanctie toepassen. Het is voor werkgevers belangrijk om toezicht te houden op het tweede spoor traject door bijv. regelmatig overleg te hebben met het re-integratiebedrijf en de voortgang te bewaken. Je wilt niet dat het UWV je bij de WIA-aanvraag een behoorlijke sanctie oplegt omdat je alles overliet aan derden.

Toetsing UWV

Als een werknemer langdurig ziek is en zich na maximaal 93 weken bij het UWV meldt voor een WIA-uitkering zal het UWV toetsen of het re-integratieresultaat voldoende is. Als dit niet het geval is zal worden beoordeeld of de inspanningen voldoende zijn geweest. Deze procedure noemen we de RIV-toets of de Poortwachterstoets. Bij het uitvoeren van deze wettelijk verplichte taak hanteert het UWV de ‘Beleidsregels beoordelingskader poortwachter’. Het zwaartepunt bij deze strenge RIV-toets ligt primair op het behaalde re-integratieresultaat. Indien nodig beoordeelt een verzekeringsarts van het UWV het sociaal medisch handelen van de bedrijfsarts. Dit laatste zou per 1 september 2021 vervallen, maar is uitgesteld.

Er is sprake van succesvolle re-integratie als iemand een structurele loonwaarde van 65% ten opzichte van het oude loon heeft.

Heeft het tweede spoor traject niet geleid tot de gewenste werkhervatting of behoud van werk maar hebben werknemer en werkgever zich maximaal ingespannen? Dan zal het UWV geen sanctie opleggen.

Pas na een positief oordeel over de geleverde inspanningen beoordeelt het UWV het recht op een WIA-uitkering. Krijgt een werkgever een loonsanctie? Dan wordt de WIA-aanvraag niet in behandeling genomen. Pas als alles in orde is zal de aanvraag worden behandeld. In de praktijk zijn we dan 6 -12 maanden verder. In één op de tien gevallen is er sprake van een loonsanctie, dit komt dus vaak voor.

Belangrijke tips

Werkgevers, laat een werknemer niet bij een ander bedrijf in dienst gaan voor het einde van de wachttijd van 104 weken. Oftewel, niet voordat het UWV een besluit over de WIA-aanvraag heeft genomen. Dit kan namelijk grote gevolgen hebben voor de no-riskpolis en de nieuwe werkgever. Heeft een werknemer vanuit het tweede spoor traject een baan gevonden, detacheer de werknemer dan tot het einde van de wachttijd naar de nieuwe onderneming. Waarom dit belangrijk is leg ik je hier uit!

Bestudeer de rapportages die je van de re-integratiebegeleider krijgt. Met de aandachtspunten in deze blog beperk je je risico op een loonsanctie van UWV als gevolg van het ontbreken aan een concrete invulling van het traject.

Selwyn Donia

Selwyn Donia

Veelzijdig en bevlogen ondernemer sinds 2003 • Deskundig in arbeids-, re-integratie-, sociale zekerheids- en personeelsvraagstukken • Arbeidsmarktcommunicatie • Webdesigner • Boekenwurm • Eigenaar van Recht365.nl en Middenrifbreukherstellen.nl • Partner www.arbeideninkomen.nl
Selwyn Donia

Selwyn Donia

Veelzijdig en bevlogen ondernemer sinds 2003 • Deskundig in arbeids-, re-integratie-, sociale zekerheids- en personeelsvraagstukken • Arbeidsmarktcommunicatie • Webdesigner • Boekenwurm • Eigenaar van Recht365.nl en Middenrifbreukherstellen.nl • Partner www.arbeideninkomen.nl

Wellicht vind je dit ook interessant!

Abonneer
Laat het weten als er
guest
0 Reacties
Inline feedbacks
Bekijk alle reacties

ZULLEN WE CONTACT HOUDEN?