Existentiële depressie bij hoogbegaafden
Existentiële depressie bij hoogbegaafden

Mensen met een bovengemiddelde intelligentie lijken vatbaarder voor een existentiële depressie dan mensen met een gemiddelde intelligentie. Maar wat is een existentiële depressie nu precies en is er iets aan te doen? In deze blog vertel ik je hier meer over.

Existentiële depressie

Volgens psychologen en andere deskundigen op het gebied van hoogbegaafdheid komt existentiële depressie veel vaker voor bij mensen met een bovengemiddelde intelligentie (IQ >115) en soms al op hele jonge leeftijd. Een existentiële depressie kenmerkt zich volgens hen door angst en verdriet over de algemene toestand van de wereld, teleurstelling, het niet kunnen aansluiten op anderen vanwege afwijkende (intellectuele) behoeften, moraal, een gebrek aan zingeving en existentiële eenzaamheid. Existentiële eenzaamheid kenmerkt zich niet per sé door een gebrek aan sociale contacten maar door een gebrek aan verbinding en contact met mensen met een soortgelijke intellectuele bagage, behoefte en zienswijze.

Existentiële depressie is niet opgenomen in de DSM-5, het handboek dat psychologen en psychiaters gebruiken om tot een diagnose te komen.

Ook kunnen mensen worstelen met het nut van het leven, onze sterfelijkheid en/of vooropgestelde invullingen die de maatschappij ons voorhoudt zoals het stichten van een gezin of het maken van carrière. Veel hoogbegaafden bewandelen liever een andere pad en hebben niet zoveel met conformisme of opgelegde normen. Dit kan (interne) spanning geven, zeker als de omgeving bepaalde verwachtingen heeft.

Klachten

Een existentiële depressie verschilt in oorzakelijke zin van een klinische depressie maar kan wel dezelfde klachten geven. Bekende klachten bij depressie zijn slaapproblemen, verlies in interesse, vermoeidheid, misselijkheid en innerlijke onrust. Deze klachten kunnen zich voordoen bij zowel een klinische als een existentiële depressie. In tegenstelling tot de klinische depressie is de existentiële depressie geen stoornis. Het zal niet genezen maar kan wel worden ‘gemanaged’.

As intelligence goes up, happiness goes down.

(Zelf)hulp

Met een (existentiële) depressie omgaan is moeilijk en zwaar. Veel mensen maar ook professionals in de zorg zullen het niet altijd begrijpen. Er kan echt sprake zijn van geestelijk lijden. Het heeft geen zin om tegen deze mensen te zeggen dat ze niet zo negatief moeten denken of zich op leuke dingen moeten reageren. Het existentiële denken is onderdeel van hun zijn en onderdeel van hun hoogbegaafdheid.

Professionele hulp is vaak lastig te vinden omdat 1) maar weinig psychologen/psychiaters kennis hebben van meer-/hoogbegaafdheid (hier is geen aandacht voor tijdens de opleiding) en 2) ze vaak niet bekend zijn met existentiële depressie. Het is immers geen DSM-5 classificatie. Het gevaar is dat de klachten en het geestelijk lijden al snel gepsychologiseerd, gebiologiseerd en daarna gemedicaliseerd worden. Het is daarom even zoeken naar een juiste hulpverlener. Tip: onderzoek in hoeverre een hulpverlener bekend is met hoogbegaafdheid en existentiële levensthema’s. Dit is belangrijk omdat er anders een verkeerde diagnose gesteld kan worden en een behandeling je niets oplevert.

Gelukkig is er goede literatuur over het onderwerp beschikbaar. Van de Amerikaanse psycholoog James Webb – een expert op het gebied van hoogbegaafdheid – verscheen in 2013 het Engelstalige meesterwerk “Searching for Meaning: Idealism, Bright Minds, Disillusionment and Hope”. Dit boek is een aanrader voor iedere hoogbegaafde die worstelt met existentiële thema’s. Webb biedt verschillende en goede handvatten en baseert zich op inzichten uit de filosofie, de psychologie en zijn bijna onuitputbare kennis over hoogbegaafdheid. Een beter boek over dit onderwerp ga je niet snel tegenkomen.

It has been my experience that gifted and talented persons are more likely than those who are less gifted to experience spontaneous existential depression as an outgrowth of their mental and emotional abilities and interactions with others. People who are bright are usually more intense, sensitive, and idealistic, and they can see the inconsistencies and absurdities in the values and behaviors of others (Webb, Gore, Amend & DeVries, 2007).

Resumé

Een existentiële depressie komt volgens deskundigen vaker bij hoogbegaafden dan bij nietbegaafden voor en kan hardnekkig zijn. Het is geen stoornis of ziekte en kan dus niet genezen, maar het is wel te ‘managen’. De klachten kunnen een grote invloed hebben op het geestelijk en lichamelijk welbevinden. Praten met een geschikte hulpverlener kan uitkomst bieden. Een voorwaarde is dat de hulpverlener bekend is met hoogbegaafdheid en oor heeft voor de gevoelens en gedachten van de hoogbegaafde. Dit laatste kan een grote uitdaging zijn aangezien weinig professionele hulpverleners kennis hebben over dit onderwerp.

Selwyn Donia

Selwyn Donia

Veelzijdig • Bevlogen ondernemer sinds 2003 • Kennisdeler & -partner arbeids-, re-integratie-, sociale zekerheids- en personeelsvraagstukken • Arbeidsmarktcommunicatie • Webdesigner • Boekenwurm • Eigenaar van Recht365.nl en Middenrifbreukherstellen.nl • Partner www.arbeideninkomen.nl
Selwyn Donia

Selwyn Donia

Veelzijdig • Bevlogen ondernemer sinds 2003 • Kennisdeler & -partner arbeids-, re-integratie-, sociale zekerheids- en personeelsvraagstukken • Arbeidsmarktcommunicatie • Webdesigner • Boekenwurm • Eigenaar van Recht365.nl en Middenrifbreukherstellen.nl • Partner www.arbeideninkomen.nl

Wellicht vind je dit ook interessant!

Abonneer
Laat het weten als er
guest
0 Reacties
Inline feedbacks
Bekijk alle reacties