Existentiële depressie bij hoogbegaafden

De afgelopen jaren is het mij opgevallen dat veel (hoog)begaafde mensen met somberheid, angst en depressie worstelen. Opvallend is dat het naar mijn oordeel vaak om een existentiële depressie gaat. Dit uit zich niet alleen in psychisch lijden maar niet zelden ook in SOLK (psychosomatische klachten). Wat is een existentiële depressie nu precies en is er iets aan te doen? Daar sta ik in deze blog bij stil.

Existentiële depressie

Volgens psychologen komt de existentiële depressie vooral voor bij (hoog)begaafden, soms al op hele jonge leeftijd. Deze vorm van depressie kenmerkt zich door angst en verdriet over de algemene toestand van de wereld, het niet kunnen aansluiten op anderen vanwege afwijkende intellectuele behoeften, een gebrek aan zingeving en existentiële eenzaamheid. Existentiële eenzaamheid kenmerkt zich niet per sé door een gebrek aan sociale contacten maar door een gebrek aan contact met mensen met een soortgelijke intellectuele bagage, behoefte en zienswijze. Ook kunnen mensen worstelen met het nut van het leven, onze sterfelijkheid en/of vooropgestelde invullingen die de maatschappij ons voorhoudt zoals het stichten van een gezin of het maken van carrière. Veel hoogbegaafden zijn moralisten en non-conformisten en zijn wars van autoriteiten. Dit kan interne spanning geven, zeker als de omgeving bepaalde verwachtingen heeft.

Lees ook:  Winterdepressie: medische hype of serieuze aandoening?

Een existentiële depressie verschilt in oorzakelijke zin van een klinische depressie maar kan wel dezelfde klachten geven. Bekende klachten bij depressie zijn slaapproblemen, verlies in interesse, vermoeidheid, misselijkheid en innerlijke onrust. Deze klachten kunnen zich voordoen bij zowel een klinische als een existentiële depressie. In tegenstelling tot de klinische depressie is de existentiële depressie geen ziekte. Het zal niet genezen maar kan wel worden ‘gemanaged’.

As intelligence goes up, happiness goes down.

(Zelf)hulp

Met een (existentiële) depressie omgaan is moeilijk en zwaar. Veel mensen zullen het niet begrijpen. Er kan echt sprake zijn van geestelijk lijden. Professionele hulp is vaak lastig te vinden omdat 1) maar weinig psychologen/psychiaters kennis hebben van (hoog)begaafdheid en 2) ze vaak niet bekend zijn met existentiële depressie. Het gevaar is dat de klachten en het geestelijk lijden al snel gepsychologiseerd, gebiologiseerd en daarna gemedicaliseerd worden. Het is daarom even zoeken naar een juiste hulpverlener. Tip: onderzoek in hoeverre een hulpverlener bekend is met (hoog)begaafdheid en existentiële levensthema’s. Dit is belangrijk omdat er anders een verkeerde diagnose gesteld kan worden en een behandeling je niets oplevert.

Lees ook:  Ondernemers starten wervings- en selectiebureau voor hoogbegaafden

Gelukkig is er literatuur over het onderwerp beschikbaar. Van de Amerikaanse psycholoog James Webb – een expert op het gebied van hoogbegaafdheid – verscheen in 2013 het Engelstalige meesterwerk “Searching for Meaning: Idealism, Bright Minds, Disillusionment and Hope”. Dit boek is een aanrader voor iedere (hoog)begaafde die worstelt met existentiële thema’s. Webb biedt verschillende en goede handvatten en baseert zich op inzichten uit de filosofie, de psychologie en zijn bijna onuitputbare kennis over hoogbegaafdheid. Een beter boek over dit onderwerp zul je niet snel tegenkomen denk ik.

Resumé

Een existentiële depressie komt voor bij veel hoogbegaafden en kan hardnekkig zijn. Het is geen ziekte en kan dus niet genezen, maar het is wel te ‘managen’. De klachten kunnen een grote invloed hebben op het geestelijk en lichamelijk welbevinden. Praten met een geschikte hulpverlener kan uitkomst bieden. Een voorwaarde is dat de hulpverlener bekend is met (hoog)begaafdheid en oor heeft voor de gevoelens en gedachten van de (hoog)begaafde. Dit laatste kan een grote uitdaging zijn aangezien weinig professionele hulpverleners kennis hebben over dit onderwerp.

Selwyn Donia

Selwyn Donia

Kennisdeler ● Hybride ondernemer ● Bevlogen multipotentialist ● Cut the crap ● Inititiatiefnemer Rechtblog.nl en Kenniscentrum Winterdepressie ● Voormalig club- en radio-DJ (Radio Decibel & Dolfijn FM Curaçao)

VOLG MIJ OF STUUR MIJ EEN BERICHT