De geschiedenis van winterdepressie

Volgens een bevolkingsonderzoek kampt zo’n 3% van de Nederlanders ieder jaar met winterdepressie, een aandoening die zich kenmerkt door vermoeidheid, gewichtstoename, toename in slaapbehoefte en stemmingsproblemen. De eerste klachten doen zich meestal voor in oktober en verdwijnen in maart/april. Volgens de wetenschappelijke literatuur is winterdepressie mogelijk het gevolg van een verstoring van het bioritme als gevolg van het gebrek aan daglicht. Als gevolg hiervan blijft de pijnappelklier langer het slaaphormoon melatonine afscheiden.

De kennis over de relatie tussen licht en gezondheid is niet nieuw. Al ver voor de eerste wetenschappelijke publicatie in 1984 was onder de Romeinen, Grieken en Egyptenaren bekend dat licht een grote invloed heeft op onze gezondheid. De Griekse arts Aretaeus schreef in de tweede eeuw na Christus al dat lethargische mensen in het licht moeten worden gelegd en blootgesteld moeten worden aan de stralen van de zon, want volgens deze geleerde was duisternis de boosdoener van lethargie. De Romeinse schrijver Cornelius Celsus gaf mensen in de eerste eeuw na Christus het advies om in ruimtes met veel licht te leven. Tot slot was er Herodotus, de geestelijk vader van heliotherapie, die nog voor onze jaartelling beschreef dat blootstelling aan zonlicht van groot belang was voor mensen met een zwakke gezondheid.

Het was de wetenschapper Norman Rosenthal die midden jaren 70 van Johannesburg (Zuid Afrika) naar New York verhuisde om daar te gaan werken. Hier maakte hij samen met zijn vrouw en kind zijn eerste echte winter mee en het viel hem op dat hij moe, geprikkeld en lethargisch werd. Zijn vrouw was er nog erger aan toe, zij was soms hele dagen niet uit haar bed te krijgen. Op een in 2013 gehouden symposium in de Universiteit van London vertelde hij dat het elk jaar raak was. Hij begreep niet wat er aan de hand was, zeker niet omdat de klachten rond de lente spontaan verdwenen.

Rosenthal bleek niet de enige te zijn. Patiënten met wie hij werkte gaven aan dat ook zij last hadden van specifieke klachten zoals vermoeidheid, stemmingsproblemen, emotionele labiliteit en andere ‘vage’ klachten. De patiënten hadden er ook een naam voor: christmas crunch. Begin jaren 80 ontmoette Rosenthal op een feestje van het National Institute for Mental Health Alfred Lewy die net een methode had ontwikkeld om in de pijnappelklier de hoeveelheid melatonine te kunnen meten. Lewy had ook ontdekt dat fel licht de hoeveelheid melatonine liet dalen. Samen besloten ze een 63-jarige man te onderzoeken die zich had gemeld na het lezen van een essay van de jonge wetenschappers. Deze man had al ruim 15 jaar elk jaar last van klachten en had die op basis van een dagboek gekoppeld aan het winterseizoen.

Ze besloten deze man vanuit een experimentele gedachte drie uur per dag bloot te stellen aan fel licht (2500 lux) om hiermee te melatonineproductie te onderdrukken. Na drie dagen meldde het proefkonijn dat hij zich een stuk beter voelde. Hetzelfde werd herhaald bij andere personen waarop officieel wetenschappelijk onderzoek volgde. Dit gezamenlijke onderzoek leidde in 1984 uiteindelijk tot het eerste wetenschappelijke artikel over winterdepressie. Het duurde niet lang totdat deze kennis overwaaide naar Nederland. Vanaf 1987 werd er ook in Nederland onderzoek gedaan naar winterdepressie en de invloed van licht op de gezondheid. Samen met Rudi van den Hoofdakker deed de van oorsprong Friese wetenschapper Ybe Meesters vanuit het Universitair Medisch Centrum Groningen onderzoek naar lichttherapie. Meesters is tot op de dag van vandaag hoofd van de polikliniek winterdepressie in het UMC Groningen.

Wil je meer lezen over winterdepressie? Klik dan hier.

Referenties
• Venhuizen, Gemma (2016). Licht: de invloed op lichaam en geest. Amsterdam/Antwerpen: Atlas Contact.
• Liberman, Jacob (1991). Light: Medicine of the future. Rocherster, Vermont: Bear & Company.
• Rosenthal, N. et al. Seasonal Affective Disorder, A Description of the Syndrome and Preliminary Findings With Light Therapy. Arch Gen Psychiatry. 1984;41(1):72–80. doi:10.1001/archpsyc.1984.01790120076010

Bevlogen & veelzijdig | Uitgever rechtblog.nl | (Arbeids)recht | Onderzoeker | Wetenschap | Kenniscentrum Winterdepressie | Boekenwurm | Kritisch burger | Libido sciendi

Geef gerust je mening!

Wees de eerste met een reactie

Houdt mij op de hoogte van
avatar
wpDiscuz