25/09/2017 06:31

Het Forer effect: waarom horoscopen vaak kloppen

Bezoek je alternatieve genezers en kunnen ze je pijlsnel terugkoppelen hoe je in elkaar steekt of welk klachtenbeeld je hebt? Of ben je iemand die regelmatig een horoscoop leest en zichzelf hier in herkent? Dan ben je niet de enige. Iedereen herkent zich min of meer in wat een horoscoop beschrijft of wat alternatieve genezers vertellen. In de psychologie heeft dit verschijnsel een naam: het wordt het Forer effect (ook wel Barnum effect) genoemd. Dit fenomeen vindt plaats wanneer mensen algemeen geldende uitspraken over zichzelf accepteren zonder zich te realiseren dat deze algemeenheden voor bijna iedereen opgaan.

Onderzoek
Het was de psycholoog Bertram Forer (1914-2000) die ontdekte dat mensen zichzelf heel makkelijk herkennen in vage beschrijvingen die op iedereen van toepassing kunnen zijn. Hij deed hier rond 1948 onderzoek naar en zag keer op keer hetzelfde. Mensen herkenden zichzelf elke keer weer in algemeenheden die hij tijdens zijn onderzoek aan mensen terugkoppelende. De studieresultaten leidde tot de geboorte van het ‘Forer effect’, een term die daarna veel gebruikt zou worden binnen de wetenschap.

Niet alleen Forer had interesse in dit fenomeen. Ongeveer 60 jaar geleden deed ook de psycholoog Ross Stagner (1909-1997) onderzoek naar het Forer effect, die hij het Barnum effect noemde. Voor één van zijn onderzoeken gaf hij een groep personeelsmanagers een persoonlijkheidstest. Vervolgens gaf hij de managers nepfeedback die hij samenstelde uit horoscopen en grafologische analyses. Hij liet de managers vervolgens zijn feedback lezen. Meer dan de helft van de mensen beschouwden zijn terugkoppeling als zeer accuraat en bijna iedereen was van mening dat de feedback klopte.

Ook de Franse statisticus Michel Gauquelin deed onderzoek naar dit effect. Hij gaf eind jaren 70 150 mensen een horoscoop te lezen en vroeg hen deze te beoordelen op betrouwbaarheid. 94% van deze mensen vond de horoscoop accuraat en op hen van toepassing. Alle 150 personen hadden dezelfde horoscoop gelezen, de horoscoop van seriemoordenaar Marcel Petiot.

Verdienmodellen
Het Forer effect is een handig en makkelijk toepasbaar ingrediënt van verdienmodellen, je kunt er immers veel vertrouwen mee winnen doordat de uitspraken op bijna iedereen van toepassing zijn. Denk hierbij aan TV programma’s (Astro TV) of de alternatieve geneeskunde. Zo heeft sinds enkele jaren bijna iedere klant van alternatieve genezers bijnieruitputting, een niet officiële medische (lees: dubieuze) diagnose uit de alternatieve hoek. Bijna ieder mens die zich bij een alternatief genezer meldt met vermoeidheidsklachten zal zich herkennen in de ‘symptomen’, waar behandelaars met vaak een beperkte medische achtergrond vervolgens dankbaar gebruik van maken. Ook kun je denken aan (re-integratie)coaches en lifestylegoeroes die bewust en onbewust gebruik maken van het Forer mechanisme. Als je dus wordt geconfronteerd met algemene feedback over jezelf, wees dan altijd alert. Het Forer effect zou in deze situatie zomaar van toepassing kunnen zijn.

Referenties
• Stagner, R. (1958). The gullibility of personnel managers. Personnel Psychology, 11, 347-352.
• Delaney, J.G., & Woodyard, H.D. (1974). Effects of reading an astrological description on responding to a personality inventory. Psychological Reports, 34, 1214.

Over Selwyn Donia 44 Artikelen
Ondernemer | Uitgever Rechtblog.nl | Wetenschap | (Arbeids)recht | Ex-DJ | Boekverslaafd | Statistiek & onderzoek | Kritische burger | Libido sciendi

Geef gerust je mening!

Wees de eerste met een reactie

Houdt mij op de hoogte van
avatar
wpDiscuz